fumaro

Władysław IV Waza- (1595-1648), król polski od 1632, tytularny król szwedzki, syn Zygmunta III Wazy, brat Jana II Kazimierza, ożeniony z Ludwiką Marią; 1610 powołany na tron moskiewski, dwukrotnie (1612 i 1647/18) odbywał nieudane wyprawy na Moskwę w celu objęcia tronu; dążył do wzmocnienia władzy królewskiej, w polityce wewnętrznej opierał się na skupionej wokół dworu grupie oświeconych magnatów (J. Ossoliński); 1632- 1634 prowadził zwycięską wojnę z Moskwą, zakończoną pokojem w Polanowie; 1635 zawarł ze Szwecją rozejm w Sztumskiej Wsi; planował wojnę z Turcją, do której nie doszło ze względu na sprzeciw magnatów i szlachty; 1647 zawarł porozumienie z Rosją w celu wspólnego zwalczania najazdów tatarskich; organizator polskiej floty, zbudował twierdzę Władysławowo; popierał rozwój sztuki barokowej.
Jan III Sobieski- (1629-1696) król polski od 1674, syn Jakuba, wojewody ruskiego; od 1648 uczestnik walk z Kozakami, Tatarami, Szwecją, Moskwą i Turcją; przez małżeństwo z Marią Kazimierą d’Arquien związał się ze stronnictwem dworskim; podczas rokoszu Lubomirskiego czynnie poparł króla; 1665 mianowany został marszałkiem wielkim koronnym, 1666 hetmanem polnym; 1667 odniósł zwycięstwo pod Podhajcami; od 1668 hetman wielki koronny; po abdykacji Jana Kazimierza stał na czele partii francuskiej przeciwnej Michałowi Korybutowi Wiśniowieckiemu (konfederacja szczebrzeszyńska); 1672 nie zdołał przeszkodzić najazdowi tureckiemu i traktatowi buczackiemu; 1673 odniósł zwycięstwo nad Turkami pod Chocimiem; utorowało mu ono drogę na tron polski po śmierci Wiśniowieckiego; w czasie swego panowania starał się wzmocnić władzę królewską i powściągnąć samowolę magnacką; dostrzegając zagrożenie Brandenburgii, Prus i cesarstwa dążył do zmiany polskiej polityki zagranicznej przez zawarcie pokoju z Turcją, poprawy stosunków z Rosją i wspólnego wystąpienia z Francją i Szwecją przeciw Brandenburgii w celu odzyskania Prus Książęcych (traktat jaworowski); atakowany przez opozycją magnacką odstąpił jednak od tych planów; 1683 podpisał traktat przyjaźni z Austrią i rozgromił wojska tureckie oblegające Wiedeń (odsiecz wiedeńska), następnie kontynuował wojnę z Turcją w ramach Ligi Świętej; 1686 zawarł z Rosją pokój wieczysty (tzw. pokój Grzymułtowskiego). Jan III Sobieski pozostawił po sobie pamięć jako znakomity wódz, śmiały i przewidujący polityk, mecenas sztuki (Wilanów), autor Listów do Marysieńki (wybór 1962).

Krzysztof Grzymułtowski- (1620-1687) wojewoda poznański od 1679, dyplomata; 1655 uczestnik konfederacji tyszowieckiej; 1660 brał udział w raty-fikacji pokoju oliwskiego; 1665 stojąc na czele opozycyjnej szlachty wielkopolskiej przystąpił do rokoszu Lubomirskiego; zwolennik elekcji Jana Sobieskiego; 1683 przeciwstawił się wojnie z Turcją; powołany na komisarza do spraw rokowań pokojowych z Rosją, zakończył je „pokojem wieczystym”, zawartym 1686 w Moskwie (tzw. traktat Grzymułtowskiego), utrwalającym warunki andruszowskiego rozejmu.